ChatQuy.comChất Quý
Mây tre, cói, lục bình và thổ cẩm

Vải sợi tre là gì: tre thật hay viscose làm từ bột tre, và lời quảng cáo kháng khuẩn

Phần lớn vải sợi tre là viscose: bột tre được hoà tan bằng hoá chất rồi kéo thành sợi mới. Ba cách làm sợi từ tre, đọc nhãn, lời kháng khuẩn và cách giặt cho bền.

Folded soft pale towels and knit fabric on a wooden shelf beside a cut green bamboo culm in a small textile shop in Ho Chi Minh City, hand touching the cloth, diffuse light

Phần lớn vải bán với tên "sợi tre" là vải viscose, hay còn gọi là rayon, được làm từ bột cellulose lấy từ thân tre. Thân tre được nghiền thành bột, hoà tan bằng hoá chất thành một dung dịch sánh, rồi đẩy qua lỗ kim để kéo thành sợi mới. Sợi cuối cùng là cellulose tái sinh, mang đặc tính của viscose chứ không còn cấu trúc sợi của cây tre.

Điều này không làm vải sợi tre trở nên tệ: viscose mềm, mát, thấm hút tốt. Nhưng nó làm nhiều lời quảng cáo trở nên thiếu cơ sở, nhất là chuyện "kháng khuẩn tự nhiên từ tre" hay "thân thiện môi trường tuyệt đối". Bài này giải thích ba cách làm sợi từ tre, cách đọc nhãn, những gì vải sợi tre thật sự làm tốt, và cách giặt để vải bền.

Ba cách biến thân tre thành sợi vải

Cùng nguyên liệu là thân tre, nhưng cách xử lý quyết định sợi cuối cùng là gì. Bảng dưới so sánh ba cách đang có trên thị trường.

Cách làmQuy trình tóm tắtSợi thu đượcMức phổ biến
Viscose (rayon) từ treBột tre hoà tan bằng xút và cacbon đisunfua, đẩy qua lỗ kim vào bể axit cho đông thành sợiCellulose tái sinh, mềm, bóng, rủPhổ biến nhất, chiếm phần lớn hàng ghi "sợi tre"
Lyocell từ treBột tre hoà tan trong dung môi hữu cơ, dung môi được thu hồi phần lớn trong vòng khép kínCellulose tái sinh, bền hơn viscose khi ướtÍt hơn, thường ghi rõ lyocell
Sợi tre cơ họcThân tre được nghiền, dùng enzyme tách sợi tự nhiên, chải như lanhSợi thực vật thật, thô, cứng hơnHiếm, tốn công, thường gọi bamboo linen

Vì vậy câu "vải làm từ tre" đúng ở nguyên liệu đầu vào nhưng dễ gây hiểu nhầm ở sản phẩm cuối. Ở một số nước, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng yêu cầu ghi "rayon làm từ tre" thay vì chỉ ghi "tre", và đã xử phạt các nhà bán lẻ ghi nhãn sai.

Chuyện gì xảy ra với tre trong quy trình viscose

Thân tre, giống như gỗ, chứa cellulose, hemicellulose và lignin. Để làm viscose, nhà máy tách cellulose ra thành bột, ngâm bột trong dung dịch xút, sau đó cho phản ứng với cacbon đisunfua để tạo ra một hợp chất hoà tan được. Dung dịch sánh này được ép qua những lỗ rất nhỏ vào bể axit, cellulose tái tạo lại thành sợi liên tục.

Qua quá trình đó, cấu trúc tế bào, các bó sợi và phần lớn hợp chất tự nhiên của cây tre không còn. Sợi viscose làm từ tre và sợi viscose làm từ gỗ thông, gỗ bạch đàn khó phân biệt về mặt hoá học và cảm giác. Khác biệt nằm chủ yếu ở nguồn nguyên liệu, không ở tính chất vải.

Cacbon đisunfua là hoá chất độc, gây hại cho công nhân nếu nhà máy không kiểm soát khí thải và thu hồi tốt. Đây là lý do lời quảng cáo "vải tre xanh sạch" cần được đặt cạnh câu hỏi nhà máy xử lý hoá chất ra sao. Lyocell dùng dung môi ít độc hơn và thu hồi trong vòng khép kín nên thường được xem là quy trình sạch hơn.

Một hệ quả ít người để ý: vì sợi cuối cùng không còn "nhớ" mình đến từ cây nào, người mua không thể tự kiểm nguồn tre bằng mắt hay bằng tay. Mọi thông tin về nguồn nguyên liệu, từ rừng trồng hay rừng tự nhiên, đều phải dựa vào hồ sơ của nhà sản xuất và chứng nhận độc lập nếu có. Vì thế, với vải sợi tre, giấy tờ quan trọng hơn cảm giác cầm trên tay.

Kháng khuẩn, chống tia cực tím, khử mùi: lời nào có cơ sở

Kháng khuẩn tự nhiên từ tre. Cây tre sống có những hợp chất giúp nó chống chịu sâu bệnh. Nhưng sau quy trình hoà tan và tái sinh cellulose, không có bằng chứng đủ mạnh rằng vải viscose tre còn giữ được đặc tính đó. Nếu một sản phẩm thật sự kháng khuẩn, thường là do được xử lý thêm bằng chất kháng khuẩn, và nhà sản xuất nên ghi rõ.

Chống tia cực tím. Khả năng chắn tia cực tím của vải phụ thuộc vào độ dày, mật độ dệt, màu và chất hoàn tất nhiều hơn là nguồn cellulose. Một chiếc áo viscose mỏng màu nhạt chắn nắng kém. Nếu cần áo chống nắng, xem chỉ số chống tia cực tím được công bố trên nhãn.

Khử mùi. Viscose thấm hút mồ hôi tốt nên da khô thoáng hơn, có thể làm giảm cảm giác bí mùi so với vải tổng hợp. Đó là đặc tính chung của viscose, không riêng gì viscose tre.

Thân thiện môi trường. Tre mọc nhanh, ít cần phân bón và thuốc, là nguồn nguyên liệu tốt. Nhưng tác động môi trường của sợi còn phụ thuộc vào việc trồng tre có phá rừng tự nhiên không và nhà máy xử lý hoá chất ra sao. Nguyên liệu xanh chưa đủ để kết luận sản phẩm xanh.

Vải sợi tre thật sự làm tốt điều gì

Gạt bỏ phần quảng cáo, vải viscose từ tre vẫn có nhiều ưu điểm thật. Sợi mềm, mịn, mặt vải bóng nhẹ và rủ, sờ mát tay. Khả năng hút ẩm của viscose cao hơn bông, nên khăn tắm, khăn mặt, đồ ngủ, đồ lót làm từ viscose tre thấm nước nhanh, mặc dễ chịu trong khí hậu nóng ẩm. Nhiều người da nhạy cảm thấy dễ chịu với độ mịn của sợi.

Nhược điểm cũng là của viscose nói chung. Sợi yếu đi rõ khi ướt, nên giặt mạnh dễ làm vải giãn, xù, thủng. Vải co khi giặt nước nóng, nhăn khi gấp, và có thể bạc màu nhanh hơn bông nếu phơi nắng gắt. Lyocell từ tre khắc phục được một phần nhờ bền hơn khi ướt.

Trên thị trường, vải ghi "sợi tre" thường được pha với bông, spandex hoặc polyester. Tỷ lệ pha quyết định cảm giác và độ bền: pha bông thì đứng vải và bền hơn, pha spandex thì co giãn, pha polyester thì ít nhăn, nhanh khô nhưng kém thấm.

Đọc nhãn một sản phẩm "sợi tre"

Nhãn thành phần là chỗ trung thực nhất trên sản phẩm. Những cụm dưới đây thường gặp và ý nghĩa của chúng.

  • Viscose from bamboo, rayon from bamboo, bamboo viscose: viscose làm từ bột tre, loại phổ biến nhất.
  • Lyocell from bamboo: sợi tái sinh theo quy trình dung môi khép kín, thường bền hơn khi ướt.
  • Bamboo linen, mechanically processed bamboo: sợi tre tách cơ học, hiếm và thô hơn.
  • "Bamboo" trơn không kèm chữ nào: chưa đủ thông tin; nên hỏi thêm hoặc xem kỹ nhãn trong.
  • Tỷ lệ phần trăm: ví dụ giả định "70% viscose tre, 30% bông" nghĩa là vải pha, đặc tính nằm giữa hai loại.
  • Chứng nhận về chất độc hại trong dệt may hoặc về quản lý rừng: nếu có, cho biết sản phẩm đã qua kiểm tra hoá chất tồn dư hoặc nguồn nguyên liệu có kiểm soát; nên kiểm tra số chứng nhận với tổ chức cấp.

Lời in trên bao bì như "100% tự nhiên", "kháng khuẩn 99%" không thay được nhãn thành phần. Khi hai thông tin mâu thuẫn, tin nhãn thành phần.

Cầm trên tay: vải viscose tre khác vải bông ở đâu

Không có phép thử tại nhà nào phân biệt chắc chắn viscose tre với các loại viscose khác, nhưng bạn có thể nhận ra khá rõ viscose nói chung so với bông, để biết nhãn có hợp lý không.

  • Độ rủ: cầm một góc vải nhấc lên, viscose chảy xuống mềm, ôm theo tay; vải bông cùng độ dày đứng hơn.
  • Độ bóng: viscose có ánh bóng nhẹ như lụa mờ; bông thường mờ hơn, trừ khi được xử lý bóng.
  • Cảm giác mát: áp lên má hay cổ tay, viscose cho cảm giác mát rõ trong vài giây đầu.
  • Khi ướt: nhúng một góc nhỏ ở đường may thừa rồi kéo nhẹ, viscose ướt giãn và yếu hơn hẳn lúc khô; bông ướt vẫn chắc.
  • Khi vò: viscose nhăn nhanh và nếp nhăn mềm; bông nhăn nhưng nếp cứng hơn.
  • Trọng lượng: khăn viscose cùng cỡ thường nặng tay và mềm oặt hơn khăn bông.

Nếu nhãn ghi "100% sợi tre" mà vải đứng, mờ, kéo ướt vẫn rất chắc, có thể phần lớn là bông hoặc vải pha; nên hỏi lại người bán và đề nghị ghi đúng thành phần trên hoá đơn.

Giặt và giữ vải sợi tre cho bền

Vì viscose yếu khi ướt, cách giặt quyết định vải dùng được vài tháng hay vài năm. Các bước dưới đây áp dụng cho khăn, áo, đồ ngủ làm từ viscose tre.

  1. Đọc nhãn giặt; nếu không có, mặc định giặt nước lạnh hoặc ấm nhẹ.
  2. Lộn trái, cho vào túi giặt nếu giặt máy, chọn chế độ nhẹ, vắt tốc độ thấp.
  3. Dùng bột giặt trung tính, không dùng thuốc tẩy chứa clo.
  4. Không vắt xoắn mạnh bằng tay; ép nhẹ cho ráo nước.
  5. Phơi trong bóng râm, trải phẳng hoặc treo trên mắc rộng vai để vải không giãn.
  6. Là ở nhiệt độ thấp đến vừa, có thể là khi vải còn hơi ẩm.
  7. Khăn tắm sợi tre nên giặt riêng với khăn bông dày để tránh xù và móc sợi.

Khăn sợi tre mới thường cần vài lần giặt mới thấm nước tốt nhất, vì vải còn chất hoàn tất từ nhà máy. Đây là hiện tượng bình thường.

Khi nào nên chọn vải sợi tre, khi nào không

Vải viscose tre hợp với những món cần mềm, mát, thấm hút và không phải chịu ma sát mạnh: đồ ngủ, đồ mặc nhà, áo thun mỏng, khăn mặt, khăn tắm, ga gối mùa hè. Với người sống ở nơi nồm ẩm, vải này hút ẩm nhanh nhưng cũng khô chậm hơn polyester, nên phơi nơi thoáng.

Nó không phải lựa chọn tốt cho đồ cần bền, giặt mạnh thường xuyên như đồ bảo hộ, quần áo lao động, đồ thể thao cường độ cao. Nếu bạn chọn vải tre vì lý do môi trường, ưu tiên sản phẩm ghi lyocell hoặc có chứng nhận về hoá chất và nguồn nguyên liệu.

Cuối cùng, vải sợi tre nên được trả tiền vì những đặc tính thật của nó, không vì một lời kháng khuẩn chưa được chứng minh. Khi người bán chỉ nhấn vào chữ "tre" mà không nói được thành phần và quy trình, bạn có lý do để so sánh thêm.

Câu hỏi thường gặp

Vải sợi tre có phải là vải tự nhiên không?

Phần lớn không hẳn. Vải sợi tre phổ biến là viscose: nguyên liệu là cellulose tự nhiên từ tre, nhưng được hoà tan và tái sinh bằng hoá chất thành sợi mới. Người ta xếp loại này vào nhóm sợi tái sinh, nằm giữa sợi tự nhiên như bông, lanh và sợi tổng hợp như polyester.

Vải sợi tre có thật sự kháng khuẩn không?

Chưa có bằng chứng đủ mạnh rằng vải viscose tre giữ được khả năng kháng khuẩn của cây tre sau quy trình sản xuất. Nếu sản phẩm có tính kháng khuẩn, thường do được xử lý thêm bằng chất kháng khuẩn. Nên đọc nhãn và yêu cầu người bán nói rõ cơ sở của lời quảng cáo.

Vì sao khăn sợi tre mới mua thấm nước kém?

Vải mới còn chất hoàn tất và dầu từ khâu sản xuất bám trên sợi, làm giảm khả năng thấm. Sau vài lần giặt bằng nước ấm nhẹ với bột giặt trung tính, lớp này trôi đi và khăn thấm tốt hơn. Không nên dùng nước xả vải nhiều vì nó phủ lên sợi.

Vải sợi tre và vải modal khác nhau thế nào?

Cả hai đều là sợi cellulose tái sinh. Modal thường làm từ gỗ sồi châu Âu, được cải tiến để bền hơn khi ướt so với viscose thường. Viscose tre làm từ bột tre theo quy trình viscose. Về cảm giác, cả hai đều mềm, mát; modal thường bền hơn khi giặt.

Vải sợi tre có bị co khi giặt không?

Có thể co, nhất là khi giặt nước nóng hoặc sấy nóng, vì sợi viscose nhạy với nhiệt và nước. Giặt nước lạnh, chế độ nhẹ, phơi phẳng trong bóng râm sẽ hạn chế co rút. Vải pha bông hoặc là lyocell thường ổn định kích thước hơn.

Có thể tự kiểm vải sợi tre bằng cách đốt sợi không?

Đốt một sợi nhỏ ngoài trời chỉ cho biết đó là sợi cellulose hay sợi tổng hợp: viscose, bông, lanh đều cháy như giấy, tro mịn; polyester co lại và vón cục. Phép đốt không phân biệt được viscose tre với viscose gỗ hay với bông, nên vẫn phải dựa vào nhãn thành phần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138