ChatQuy.comChất Quý
Thật, giả, pha và xử lý

Tên chất liệu dễ nhầm khi mua: lụa satin, gỗ sồi Nga, đồng đen, sứ melamine, mây nhựa

Nhiều tên gọi trên thị trường mượn chữ của chất liệu quý mà không phải chất liệu đó. Bảng giải nghĩa các tên hay gặp với lụa, gỗ, đồng, gốm, mây tre.

Open-air fabric and homeware market stall in Hue, rolls of glossy cloth and woven baskets on shelves, a shopper in a conical hat seen from behind, overcast soft light

Rất nhiều tên gọi bạn gặp khi mua sắm mượn chữ của một chất liệu quý nhưng lại chỉ một thứ khác: "lụa satin" có thể không có sợi tơ nào, "sứ melamine" là nhựa, "mây nhựa" không phải mây, "gỗ sồi Nga" nhiều khi không phải sồi. Đa số tên này không do một người bán cố ý bịa ra, mà hình thành dần trong chợ rồi được dùng như tên chung. Nhưng hậu quả với người mua thì như nhau: trả tiền cho một chữ, nhận về một chất liệu khác.

Bài này giải nghĩa những tên gọi dễ nhầm hay gặp nhất với năm nhóm chất liệu: vải, gỗ, kim loại, gốm và đồ đan. Với mỗi tên, bạn sẽ biết nó thường chỉ gì, vì sao gây nhầm và nên hỏi lại ra sao. Đây là hướng dẫn đọc tên, không phải bài nhận biết chi tiết; các danh mục chất liệu khác của trang có bài sâu cho từng loại.

Vì sao tên gọi chất liệu hay bị mượn

Tên của chất liệu quý mang sẵn trong nó một hình ảnh: mềm mát, bền lâu, sang trọng. Khi một sản phẩm mới, rẻ hơn, có vài nét giống chất liệu quý, cách nhanh nhất để mô tả nó cho người mua là mượn tên chất liệu quý rồi thêm một chữ đi kèm. Vậy là có "lụa băng giá", "giả sứ", "mây nhựa", "đồng hun". Chữ đi kèm có khi nói thật, có khi chỉ để nghe hay hơn.

Một nguồn nhầm lẫn khác là tên kiểu dệt, kiểu hoàn thiện bị hiểu thành tên chất liệu. "Satin" là kiểu dệt cho mặt vải bóng mượt, có thể dệt từ tơ tằm, polyester hay sợi khác. "Sơn mài" là kỹ thuật phủ nhiều lớp rồi mài, nhưng trong chợ nó hay được dùng cho bất kỳ đồ gì sơn bóng. Người mua nghe tên kỹ thuật lại tưởng đó là chất liệu.

Nguồn thứ ba là tên theo xuất xứ hoặc theo thói quen thương mại, như "sồi Nga", "hương Nam Phi", "trắc Lào". Chữ chỉ vùng có thể đúng về nơi nhập hàng nhưng không bảo đảm loài gỗ trùng với loài bạn hình dung. Cách phòng chung cho cả ba nguồn là hỏi lại bằng câu cụ thể: sợi gì, gỗ loài gì, kim loại gì.

Vải: những tên nghe như lụa

Vải là nhóm có nhiều tên dễ nhầm nhất, vì sợi tổng hợp ngày nay rất mềm và bóng.

Tên hay gặpThường chỉVì sao dễ nhầmNên hỏi
Lụa satin, phi lụaVải dệt kiểu satin, sợi thường là polyesterMặt vải bóng mượt giống lụaThành phần sợi theo phần trăm
Lụa băng giá, lụa lạnhVải sợi tổng hợp mỏng, mát tayChữ "lụa" và cảm giác mátCó sợi tơ tằm không, bao nhiêu
Lụa Hàn, lụa NhậtTên thương mại của nhiều loại vải sợi tổng hợpTên nước gợi hàng tốtThành phần sợi, không hỏi tên nước
Tơ tằm pha, pha tơVải có một phần tơ tằmChữ "tơ tằm" đứng đầuTỉ lệ tơ tằm cụ thể
Lụa tơ sen, vải lá dứaVải dệt từ sợi thực vật đặc biệt, có khi phaTên rất gần với chất liệu hiếmTỉ lệ sợi đặc biệt, phần còn lại là gì

Nguyên tắc với vải rất đơn giản: chữ "lụa" một mình không phải thành phần sợi. Chỉ có thành phần ghi theo phần trăm mới cho bạn biết mình đang mua gì. Ví dụ giả định một nhãn tốt ghi "100% tơ tằm", một nhãn chưa đủ chỉ ghi "lụa cao cấp".

Gỗ: tên theo vùng, tên theo màu

"Gỗ sồi Nga". Trên thị trường đồ nội thất trong nước, tên này nhiều khi được dùng cho gỗ tần bì, một loại gỗ có vân thô, sáng màu, khá giống sồi khi nhìn lướt. Tần bì là gỗ tốt cho nội thất, nhưng nó không phải sồi. Nếu bạn cần đúng sồi, hỏi tên loài và xem kỹ tia gỗ: sồi thường có tia gỗ lớn tạo vệt sáng lấp lánh trên mặt xẻ xuyên tâm.

Tên gỗ quý kèm tên vùng, nước. "Hương Nam Phi", "trắc Nam Phi", "gụ Lào", "căm xe Lào". Chữ chỉ vùng có thể đúng về nơi hàng được nhập, nhưng cùng tên gọi trong nước có thể là loài khác với loài bạn biết, khác về độ cứng, màu, mùi. Danh mục gỗ quý tự nhiên của trang giải thích vì sao cùng tên mà khác chất.

Tên theo màu, không theo loài. "Gỗ màu óc chó", "màu gụ", "màu cánh gián" là tên màu sơn, không phải tên gỗ. Món đồ có thể làm từ bất kỳ gỗ nào, thậm chí ván công nghiệp, rồi sơn màu đó. Khi thấy chữ "màu" hoặc "tông" đứng trước tên gỗ, hiểu là đang nói về màu.

"Gỗ tự nhiên". Ngoài chợ, chữ này thường chỉ có nghĩa là gỗ đặc, phân biệt với ván công nghiệp; nó không cho biết loài gỗ, cũng không nói gỗ từ rừng tự nhiên. Hỏi tiếp loài gì.

Kim loại: đồng đen, đồng hun, inox màu vàng

"Đồng đen" là tên được nhắc nhiều trong truyền miệng như một hợp kim hiếm, nặng, quý. Đồ bán trên thị trường với tên này phần lớn là đồng thanh hoặc đồng thau được làm sẫm màu bề mặt bằng hun hoặc phủ màu tối. Không có cách đơn giản nào tại nhà để chứng minh một món là "đồng đen" theo nghĩa truyền miệng, nên đừng trả thêm tiền cho tên gọi này. Hỏi người bán thành phần hợp kim, và nếu họ không nói được, hiểu rằng đó là tên gọi để bán hàng.

"Đồng hun", "đồng giả cổ", "đồng xước" là tên kiểu hoàn thiện bề mặt: hun cho sẫm màu, làm cũ, đánh xước. Chúng không nói gì về hợp kim bên dưới. Còn "đồ đồng mạ" có thể là thân sắt, thân kẽm hay thân đồng mạ một lớp màu khác; chữ "đồng" trong tên có khi chỉ lớp mạ.

Một trường hợp ngày càng hay gặp là đồ inox hoặc hợp kim mạ màu vàng đồng, gọi là "màu đồng" hay "vàng đồng". Inox không gỉ, bền, dễ lau, là lựa chọn hợp lý cho đồ dùng hằng ngày, nhưng nó không phải đồng. Nam châm có khi hút, có khi không hút inox tuỳ loại, nên phép thử này không đủ; hỏi tên vật liệu và đề nghị ghi vào hoá đơn.

Gốm và đồ đan: sứ nhựa, mây nhựa, tre ép

Hai nhóm này có nhiều sản phẩm thay thế hợp lý, nhưng tên gọi dễ khiến người mua tưởng là chất liệu tự nhiên.

  • "Sứ melamine", "chén giả sứ". Đây là nhựa melamine, nhẹ, khó vỡ, hay dùng ở quán ăn. Nó không phải gốm sứ và không dùng được trong lò vi sóng như nhiều đồ sứ. Đọc hướng dẫn của nhà sản xuất về nhiệt độ sử dụng.
  • "Sứ xương". Loại sứ có pha tro xương, mỏng và trắng ngà, là tên kỹ thuật có thật. Nhầm lẫn xảy ra khi đồ sứ thường mỏng cũng được gọi là sứ xương để bán đắt hơn; hỏi thành phần và xuất xứ.
  • "Gốm men rạn". Men rạn là hiệu ứng có thật do men và xương gốm co khác nhau khi nguội. Một số hàng in hoạ tiết rạn lên men trơn; vết rạn in phẳng lì, không có chiều sâu khi soi đèn.
  • "Mây nhựa", "mây giả". Sợi nhựa đan theo kiểu mây, bền nắng mưa, hợp đồ ngoài trời. Không phải mây tự nhiên, không có thớ và đốt mây.
  • "Cói nhựa", "lục bình giả". Tương tự, là sợi tổng hợp làm giống cói, lục bình. Đốt một sợi nhỏ ngoài trời sẽ thấy co chảy nhựa thay vì cháy như cỏ khô.
  • "Tre ép". Tre được tách sợi, ép với keo thành tấm đặc. Đây là vật liệu thật và bền, nhưng không phải tre nguyên cây; hỏi loại keo và nơi sản xuất nếu dùng cho đồ ăn uống.

Phần lớn sản phẩm thay thế trong danh sách là lựa chọn hợp lý cho đúng chỗ dùng. Điều cần tránh chỉ là trả giá chất liệu tự nhiên cho sản phẩm thay thế.

Trầm, sơn mài, thổ cẩm: tên kỹ thuật bị dùng như tên hàng

"Nhang hương trầm", "nụ mùi trầm". Chữ "hương trầm" hoặc "mùi trầm" có thể chỉ mùi được tạo bằng hương liệu, không nhất thiết có bột trầm thật. Ngược lại, "nhang trầm" theo cách hiểu thông thường là nhang có bột trầm. Hỏi rõ có bột trầm không, tỉ lệ ra sao, có thêm hương liệu không. Danh mục trầm hương của trang giải thích sâu hơn về các dạng sản phẩm.

"Sơn mài" cho mọi thứ sơn bóng. Sơn mài truyền thống dùng sơn ta từ nhựa cây sơn, phủ nhiều lớp, mài và đánh bóng thủ công, mất nhiều tuần. Trong chợ, khay, hộp, tranh phủ sơn công nghiệp bóng cũng hay được gọi là sơn mài. Hỏi sơn ta hay sơn công nghiệp, và thời gian làm một món mất bao lâu; câu trả lời "vài ngày" gần như loại trừ sơn ta nhiều lớp.

"Thổ cẩm" cho mọi vải hoa văn dân tộc. Thổ cẩm dệt tay trên khung dệt truyền thống có mặt trái lộ sợi chạy và nút nối, hoa văn hơi lệch nhẹ theo tay người dệt. Vải in hoặc dệt máy mô phỏng hoa văn thổ cẩm có mặt trái phẳng đều hoặc in một mặt. Cả hai đều có chỗ dùng, nhưng giá và công sức khác hẳn. Hỏi dệt tay hay dệt máy, và nhìn mặt trái.

"Khảm trai" cho mọi lớp óng ánh. Khảm trai thật là gắn từng mảnh vỏ trai, ốc đã mài mỏng. Một số hàng dùng giấy hoặc nhựa óng ánh dán lên rồi phủ bóng. Soi gần: mảnh trai thật có vân óng thay đổi theo góc nhìn ở từng mảnh, mép mảnh có khe nhỏ; giấy dán thường liền một tấm, vân lặp lại.

Cách xử lý khi gặp một tên lạ

Mỗi mùa thị trường lại có tên mới. Thay vì nhớ hết, bạn có thể dùng một quy trình chung cho bất kỳ tên nào chưa gặp.

  1. Tách tên thành phần chất liệu và phần mô tả. "Lụa băng giá" là chữ "lụa" cộng mô tả "băng giá". Phần mô tả có thể là kiểu dệt, kiểu hoàn thiện, xuất xứ hay chỉ là chữ cho hay.
  2. Hỏi người bán phần chất liệu thật sự là gì, bằng tên kỹ thuật: tên sợi, tên loài gỗ, tên hợp kim, tên vật liệu.
  3. Nếu câu trả lời vẫn lặp lại tên thương mại, hỏi thêm một lần bằng câu đóng: "Có sợi tơ tằm không?", "Có phải gỗ sồi không?", "Thân là đồng hay kim loại khác?"
  4. Đối chiếu với nhãn sản phẩm, trang mô tả, hướng dẫn sử dụng. Thông tin ở đó thường chặt chẽ hơn lời nói.
  5. Đề nghị ghi tên kỹ thuật lên hoá đơn. Nếu người bán chỉ chịu ghi tên thương mại, coi như bạn đang mua thứ có tên đó, không phải chất liệu quý.

Quy trình này mất vài phút nhưng giúp bạn tránh phần lớn trường hợp trả giá chất liệu quý cho một cái tên.

Câu hỏi thường gặp

Lụa satin có phải lụa tơ tằm không?

Không nhất thiết. Satin là kiểu dệt cho mặt vải bóng mượt, có thể dệt từ tơ tằm hoặc từ sợi tổng hợp như polyester. Phần lớn vải gọi là lụa satin trên thị trường là sợi tổng hợp. Muốn biết chắc, hãy xem thành phần sợi ghi theo phần trăm và thử đốt một sợi nhỏ ngoài trời.

Gỗ sồi Nga có phải gỗ xấu không?

Không. Gỗ được bán dưới tên này nhiều khi là tần bì, một loại gỗ cứng vừa, vân đẹp, dùng tốt cho nội thất. Vấn đề chỉ nằm ở tên gọi: nếu bạn cần đúng gỗ sồi vì lý do riêng, hãy hỏi tên loài và đề nghị ghi vào hoá đơn.

Có nên mua đồ "đồng đen" không?

Bạn có thể mua nếu thích món đồ ở giá của một món đồng mỹ nghệ thông thường. Đừng trả thêm tiền chỉ vì tên gọi, vì không có cách đơn giản để xác định và người bán thường không nêu được thành phần. Hỏi loại hợp kim và kiểu hoàn thiện bề mặt.

Chén sứ melamine có dùng lò vi sóng được không?

Nhựa melamine thường không được khuyến cáo dùng trong lò vi sóng hoặc với thức ăn rất nóng trong thời gian dài. Hãy đọc hướng dẫn của nhà sản xuất in trên sản phẩm hoặc bao bì. Nếu cần đồ dùng lò vi sóng, chọn gốm sứ có ghi rõ là dùng được.

Mây nhựa có bền hơn mây tự nhiên không?

Với đồ đặt ngoài trời, mây nhựa thường chịu nắng mưa tốt hơn và ít mốc hơn. Mây tự nhiên đẹp, nhẹ, thoáng, hợp trong nhà nhưng cần giữ khô. Hai loại phục vụ hai nhu cầu khác nhau; điều quan trọng là được bán đúng tên và đúng giá.

Tên nước đi kèm như "lụa Nhật", "gỗ Lào" có ý nghĩa gì?

Thường chỉ là tên thương mại hoặc nơi nhập hàng, không bảo đảm chất liệu hay chất lượng. Hai món cùng gọi "lụa Nhật" có thể khác hẳn nhau về sợi. Hãy hỏi thành phần, loài gỗ hay loại vật liệu cụ thể thay vì dựa vào tên nước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138