ChatQuy.comChất Quý
Tơ tằm, lụa và vải quý

Habotai, crepe de chine, charmeuse, taffeta: đọc tên kiểu dệt khi mua lụa tơ tằm

Cùng là lụa tơ tằm nhưng habotai, crepe de chine, charmeuse, taffeta, twill khác hẳn nhau về độ bóng, độ rủ, độ bền. Cách đọc tên kiểu dệt và số momme.

A fan of silk swatches in ivory, champagne and slate tones spread across a wooden cutting table, a tape measure curled beside them, raking light showing different sheens

Habotai là lụa dệt trơn mỏng nhẹ; crepe de chine là lụa dệt bằng sợi xoắn mạnh nên mờ và có hạt sần nhẹ; charmeuse là lụa dệt kiểu satin, một mặt bóng một mặt mờ; taffeta là lụa dệt trơn dày, giòn, kêu sột soạt; twill là lụa dệt chéo có đường vân xiên. Tất cả có thể cùng là tơ tằm 100%, nhưng kiểu dệt khác nhau cho ra những tấm vải dùng cho những việc khác nhau.

Những cái tên này xuất hiện ngày càng nhiều trên nhãn vải, trên trang bán hàng và trong lời tư vấn của thợ may. Bài này giải thích từng kiểu dệt từ cấu trúc sợi, kèm cách đọc số momme đi theo nó, để bạn chọn đúng tấm lụa cho áo, khăn, váy hay đồ ngủ, và không trả tiền cho cái tên mà mình không cần.

Kiểu dệt quyết định tính cách tấm lụa nhiều hơn bạn nghĩ

Cùng một sợi tơ tằm, cách đan sợi dọc và sợi ngang với nhau tạo ra bề mặt khác nhau. Ở kiểu dệt trơn, mỗi sợi ngang lần lượt đi trên một, dưới một sợi dọc, mặt vải chặt, phẳng, hai mặt như nhau. Ở kiểu dệt chéo, sợi ngang đi trên hai hoặc ba sợi dọc rồi lùi một bước ở hàng sau, tạo ra những đường vân xiên. Ở kiểu dệt satin, sợi dọc nổi dài trên bốn, năm sợi ngang trở lên, điểm đan được rải ra để không thành đường, mặt vải phẳng và bóng.

Thêm vào đó là độ xoắn của sợi. Sợi xoắn ít cho mặt vải bóng mượt, sợi xoắn mạnh kiểu crepe cho mặt mờ, có hạt, độ rủ và độ co giãn nhẹ. Rồi đến độ dày sợi và mật độ dệt, tức bao nhiêu sợi trên một phân. Khi ghép các biến số này lại, ta có cả một họ lụa với những tên gọi riêng.

Vì vậy câu hỏi "lụa này tốt không" chỉ trả lời được khi biết bạn cần nó làm gì. Charmeuse tuyệt vời cho đầm dạ hội và đồ ngủ nhưng dễ lộ vết nước và vết móc; crepe de chine kém lấp lánh hơn nhưng bền, ít lộ nhăn, dễ mặc hằng ngày.

Năm kiểu dệt lụa thường gặp

Bảng tóm cấu trúc, cảm giác và công dụng thường gặp. Độ dày tham khảo tính theo momme, là đơn vị khối lượng vải lụa giải thích ở phần sau; con số thay đổi theo từng nhà dệt.

TênCấu trúcCảm giác, ánhĐộ dày thường gặpHợp với
HabotaiDệt trơn, sợi ít xoắnMỏng, nhẹ, mềm, ánh nhẹMỏng đến vừaLót áo, khăn, vẽ trên lụa, áo mỏng
Crepe de chineDệt trơn, sợi ngang hoặc cả hai hệ xoắn crepeMờ, hạt sần mịn, rủVừaÁo sơ mi, áo dài, váy mặc thường
CharmeuseDệt satin, mặt phải sợi dọc nổi dàiMặt phải rất bóng, mặt trái mờ, chảy rủVừa đến dàyĐầm, đồ ngủ, áo choàng, vỏ gối
TaffetaDệt trơn chặt, sợi ngang thường to hơnGiòn, đứng, kêu sột soạt, ánh rõVừaVáy xoè, đồ lễ, áo khoác dáng cứng
TwillDệt chéoVân xiên, mềm, chắc tay, ít lộ nhănVừa đến dàyKhăn vuông in họa tiết, cà vạt, áo sơ mi

Tên gọi trên đây dùng nhiều nhất trong hàng lụa quốc tế. Ở Việt Nam, các làng lụa còn có những tên riêng theo cách dệt truyền thống như lụa trơn, lụa vân, lụa xiêm, lãnh, the. Nhiều khi một tấm lụa của làng nghề tương đương với một kiểu dệt quốc tế nhưng gọi tên khác; điều đó không làm nó kém hay hơn.

Momme: con số đi kèm tên kiểu dệt

Momme, đọc là mom-mi, là đơn vị gốc Nhật dùng để đo khối lượng vải lụa, thường quy đổi khoảng 4,3 gam trên một mét vuông. Số momme càng cao thì tấm lụa càng nặng, thường cũng dày và bền hơn, che sáng tốt hơn. Lụa habotai làm lót áo hay khăn mỏng thường ở mức momme thấp; crepe de chine làm áo ở mức trung bình; charmeuse làm đồ ngủ, vỏ gối thường ở mức cao hơn.

Momme không phải thước đo chất lượng tuyệt đối. Một tấm lụa momme cao dệt từ sợi kém vẫn kém; một tấm momme thấp dệt đều, sợi tốt vẫn rất đẹp cho đúng việc của nó. Momme chỉ cho biết khối lượng, và qua đó gợi ý độ dày, độ bền, độ kín. So sánh momme có ý nghĩa nhất khi hai tấm vải cùng kiểu dệt.

Một lưu ý thực tế: các trang bán hàng hay đẩy số momme lên như một thứ để khoe, trong khi không nói kiểu dệt hay thành phần. Bạn nên hỏi đủ ba thông tin: thành phần sợi, kiểu dệt, momme. Thiếu một trong ba, con số kia gần như không nói lên điều gì.

Ví dụ giả định: hai trang bán vỏ gối lụa cùng quảng cáo số momme cao. Trang thứ nhất ghi tơ tằm 100%, dệt charmeuse; trang thứ hai chỉ ghi "lụa satin" cùng số momme. Tấm thứ hai rất có thể là polyester dệt satin, mà momme vốn là đơn vị dùng cho lụa tơ tằm, đem gắn lên vải tổng hợp chỉ làm người mua tưởng hai món tương đương. Đọc đủ ba thông tin là cách đơn giản nhất để không so táo với cam.

Khi mua vải theo mét để may, bạn cũng có thể tự ước lượng: cân một mẩu vải đã biết diện tích bằng cân tiểu ly, quy ra số gam trên một mét vuông rồi chia cho khoảng 4,3 để ra momme gần đúng. Cách này không cần chính xác tuyệt đối, chỉ để đối chiếu với con số người bán đưa ra.

Chọn kiểu dệt theo món đồ bạn định may

Áo sơ mi, áo dài mặc đi làm. Crepe de chine hoặc twill độ dày vừa. Mặt mờ ít lộ vết nhăn và vết mồ hôi, sợi xoắn cho độ đàn hồi nhẹ, mặc cả ngày đỡ nhàu. Charmeuse đẹp nhưng dễ lộ mọi nếp nhăn và vết nước ở công sở.

Áo dài, đầm dự tiệc. Charmeuse cho độ bóng và độ chảy sang trọng; taffeta cho dáng xoè, đứng. Nếu áo dài cần ôm nhẹ mà vẫn có ánh, crepe satin, tức loại một mặt satin một mặt crepe, là lựa chọn dung hoà và có thể dùng cả hai mặt.

Khăn quàng. Habotai mỏng cho khăn nhẹ, chiffon cho khăn bay, twill cho khăn vuông dày có hoa văn in sắc nét. Mép khăn twill thường được cuốn tay; habotai mỏng hay viền máy.

Đồ ngủ, vỏ gối. Charmeuse momme trung bình đến cao cho mặt bóng mát; crepe de chine cho người không thích độ trơn. Đồ ngủ cần chịu giặt thường xuyên, nên ưu tiên tấm dày hơn.

Lót áo vest, áo khoác. Habotai mỏng hoặc twill mỏng: trơn để tay áo dễ luồn, thoáng, không tích điện như lót polyester.

Những cách gọi hay gây nhầm lẫn

Chữ satin là tên một kiểu dệt, không phải tên chất liệu. Satin có thể dệt từ tơ tằm, polyester, viscose hay bông. Khi lụa tơ tằm dệt satin, người ta thường gọi là silk satin hoặc charmeuse; khi nhãn chỉ ghi satin mà không nói sợi, gần như chắc đó là polyester. Tương tự, crepe là tên kiểu sợi và kiểu dệt, có crepe polyester, crepe viscose, crepe len.

Taffeta ngày nay cũng phần lớn là polyester hoặc nylon, dùng nhiều cho váy cưới giá vừa và đồ lễ. Taffeta tơ tằm thật kêu sột soạt khô, ánh có chiều sâu, đổi sắc nhẹ khi sợi dọc và sợi ngang khác màu, và giá cao hơn nhiều.

Habotai đôi khi được viết thành habutai hoặc gọi là lụa Pongee ở một số nơi; các tên này chỉ cùng một nhóm lụa dệt trơn mỏng. Cuối cùng, chữ "lụa Ý", "lụa Hàn", "lụa Nhật" trên thị trường Việt Nam thường là tên thương mại của vải polyester hoặc viscose có bề mặt giống lụa, không chỉ xuất xứ và không phải tơ tằm.

Mỗi kiểu dệt sợ gì khi giặt và mặc

Habotai mỏng nên sợ nhất là vết nước và vết nhăn. Giọt nước rơi lên habotai nhuộm có thể để lại vòng loang khi khô; vò mạnh là nhăn sâu. Giặt habotai nên nhúng cả tấm cho ướt đều, không để chỗ ướt chỗ khô, và là ở nhiệt thấp khi còn hơi ẩm.

Crepe de chine sợ co. Sợi xoắn mạnh gặp nước sẽ co lại, có khi đến mức áo ngắn đi thấy rõ. Là ở nhiệt thấp lúc vải còn ẩm giúp kéo về kích thước, nhưng nếu giặt nước ấm, sấy nóng thì co có thể không hồi phục. Bù lại, crepe de chine ít lộ vết nước, ít lộ nhăn, nên khá dễ mặc.

Charmeuse sợ ma sát và móc. Sợi dọc nổi dài trên mặt bóng dễ bị kéo sợi bởi móng tay, khoá kéo, nhám của ghế gỗ. Mặt bóng cũng dễ lộ vết nước và vết mồ hôi. Giặt charmeuse nên lộn trái, cho vào túi lưới nếu dùng máy chế độ lụa, và tuyệt đối không vắt xoắn.

Taffeta sợ gấp. Vải giòn, đứng, nếp gấp lâu ngày dễ thành vệt gãy, thậm chí nứt sợi ở đường gấp. Đồ taffeta nên treo, nếu phải gấp thì lót giấy mềm không axit vào nếp. Twill bền nhất trong năm loại, chịu ma sát khá, nhưng hoa văn in trên khăn twill có thể phai nếu giặt bằng chất tẩy kiềm hoặc phơi nắng.

Kiểm tra tấm lụa trước khi trả tiền

Dù chọn kiểu dệt nào, một số bước kiểm tra giúp bạn tránh mua phải tấm vải lỗi hoặc sai mô tả:

  • Trải vải dưới ánh sáng ban ngày, nhìn nghiêng để thấy vết loang màu, vệt sọc mờ do sợi không đều, chỗ dệt sai.
  • Kéo nhẹ vải theo chiều xéo ở mép thừa: lụa dệt quá thưa dễ trượt sợi, để lại khe hở; vải tốt trở về như cũ.
  • Với charmeuse, kiểm tra mặt bóng có vết xước, sợi bị móc hay không, vì đây là kiểu dệt dễ móc nhất.
  • Với crepe, cầm vải lên xem độ rủ đều, không có vùng cứng mềm khác nhau do chuội không đều.
  • Hỏi rõ thành phần sợi, kiểu dệt và momme; đề nghị ghi trên hoá đơn.
  • Hỏi người bán vải đã xử lý co chưa và nên giặt thế nào; với lụa crepe, nên chừa thêm vải vì có thể co khi giặt lần đầu.

Khi đã biết tên kiểu dệt, những lời quảng cáo kiểu "lụa cao cấp mềm mịn như mây" trở nên ít quan trọng hơn. Ba thông tin thành phần, kiểu dệt và độ dày nói thay cho mọi tính từ.

Câu hỏi thường gặp

Lụa habotai có mỏng quá để may áo không?

Habotai mỏng nhẹ nên hợp làm lót hoặc áo khoác mỏng mặc ngoài một lớp khác. Áo một lớp bằng habotai mỏng thường xuyên thấu và dễ nhăn. Nếu muốn áo một lớp từ lụa dệt trơn, nên chọn habotai dày hơn hoặc chuyển sang crepe de chine để kín và đứng hơn.

Crepe de chine và georgette khác nhau thế nào?

Cả hai dùng sợi xoắn crepe. Crepe de chine dệt chặt hơn, mặt mịn hơn, hơi có ánh, đục và kín. Georgette dệt thưa hơn hoặc sợi xoắn mạnh hơn, mặt sần rõ, mỏng trong hơn, rủ nặng. Crepe de chine hợp áo một lớp, georgette thường cần lót.

Charmeuse có phải là satin không?

Charmeuse là tên thường dùng cho lụa dệt kiểu satin, nhẹ và rủ, một mặt bóng một mặt mờ. Satin là tên kiểu dệt chung, có thể làm từ nhiều loại sợi. Mọi charmeuse đều là dệt satin, nhưng không phải tấm satin nào cũng là charmeuse, càng không phải tấm nào cũng là tơ tằm.

Số momme bao nhiêu là tốt?

Không có một con số chung. Khăn mỏng, lót áo dùng momme thấp vẫn đẹp; đồ ngủ, vỏ gối, áo mặc thường xuyên thì momme cao hơn sẽ bền và kín hơn. Chỉ nên so momme giữa các tấm cùng kiểu dệt, cùng thành phần, và luôn đi kèm câu hỏi về chất lượng sợi.

Lụa twill có dễ nhăn không?

Kiểu dệt chéo làm mặt vải có vân xiên, giúp che bớt nếp nhăn và cho vải chắc tay hơn dệt trơn cùng độ dày. Vì vậy lụa twill thường ít lộ nhăn hơn habotai hay charmeuse. Nó vẫn là tơ tằm nên cần giặt nhẹ, phơi râm và là ở nhiệt thấp.

Có nên mua lụa ghi "lụa Ý" vì nghĩ là hàng nhập cao cấp?

Trên thị trường Việt Nam, tên này thường được gắn cho vải polyester hoặc viscose có mặt bóng, mềm, không phải tơ tằm và không nhất thiết từ Ý. Vải đó có thể vẫn đẹp và dễ dùng, nhưng hãy hỏi thành phần và trả giá theo thành phần, không theo tên gọi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138