ChatQuy.comChất Quý
Tơ tằm, lụa và vải quý

Vải organza là gì: so với voan, chiffon, georgette và cách nhận ra loại dệt từ tơ tằm

Organza, chiffon, georgette, voan đều là vải mỏng trong nhưng khác ở cách se sợi và kiểu dệt. Cách phân biệt, loại nào tơ tằm, loại nào sợi tổng hợp.

Sheer pale fabric panels hanging in an airy bridal tailoring studio in Ho Chi Minh City, backlit by a tall window, a seamstress silhouette pinning the hem

Organza là vải mỏng, trong, cứng và giòn, dệt trơn từ sợi xoắn chặt; chiffon cũng mỏng và trong nhưng mềm, rủ; georgette dày hơn chiffon một chút, mặt sần nhẹ; còn "voan" trong tiếng Việt là tên gọi chung, khá lỏng, cho nhiều loại vải mỏng. Bốn tên gọi này khởi đầu đều là vải tơ tằm, nhưng ngày nay phần lớn làm bằng polyester hoặc nylon.

Sự khác nhau giữa chúng không nằm ở độ mỏng mà ở cách se sợi và cách dệt. Hiểu điều đó, bạn sẽ biết vì sao organza đứng phom như giấy còn chiffon chảy như nước, vì sao cùng tên organza mà có tấm mềm có tấm cứng như ni lông, và nên chọn loại nào cho áo dài khoác, váy cưới, khăn hay rèm.

Bí mật nằm ở độ xoắn của sợi

Khi se sợi, người ta xoắn sợi quanh trục của nó. Sợi xoắn ít thì mềm, phẳng, bóng; sợi xoắn nhiều thì săn, cứng hơn và có xu hướng muốn bung xoắn trở lại. Với các loại vải mỏng trong, độ xoắn là biến số quyết định cảm giác cuối cùng.

Organza dùng sợi xoắn chặt, dệt trơn với mật độ thưa vừa phải, thường giữ lại một phần keo hoặc được hồ cứng. Kết quả là vải trong, khô, giòn, đứng dáng, nếp gấp giữ lâu. Chiffon và georgette dùng sợi xoắn rất mạnh theo hai chiều xen kẽ, một sợi xoắn trái rồi một sợi xoắn phải. Khi vải được chuội và làm ướt, các sợi này muốn bung xoắn theo những hướng ngược nhau, tạo ra mặt vải hơi gợn, mềm, rủ, có độ co giãn nhẹ.

Georgette về bản chất là họ hàng của chiffon, dùng sợi xoắn crepe nhưng dệt dày hơn hoặc sợi to hơn, nên mặt vải sần rõ hơn, ít trong hơn, rủ nặng hơn. Còn voan, xuất phát từ chữ voile của tiếng Pháp, ban đầu chỉ một loại vải mỏng dệt trơn từ sợi bông hoặc sợi khác xoắn chặt; trong tiếng Việt, chữ voan được dùng cho gần như mọi loại vải mỏng trong.

Bảng phân biệt bốn loại vải mỏng trong

Bảng dưới mô tả theo các đặc điểm bạn có thể cảm nhận khi cầm tấm vải; với từng sản phẩm cụ thể, độ dày và cách hoàn tất có thể làm lệch đôi chút.

Đặc điểmOrganzaChiffonGeorgetteVoan (cách gọi phổ biến)
Độ trongRất trongTrongHơi đụcTuỳ loại
Độ cứngCứng, giòn, đứngMềm, nhẹ, bayMềm, rủ nặng hơnTừ mềm đến hơi cứng
Bề mặtPhẳng, có ánhHơi gợn, mờSần rõ, mờThường phẳng
Khi vòNhăn, giữ nếp, kêu sột soạtÍt nhăn, bung lạiÍt nhănTuỳ sợi
Hay dùng choLớp ngoài váy cưới, áo dài khoác, nơ, đồ trang trí, lót tạo phomKhăn, áo khoác mỏng, tầng váy bayÁo dài, váy, đầm có độ rủRèm, áo khoác, khăn

Điểm dễ nhầm là organza và chiffon khi cùng làm bằng polyester mỏng: cả hai đều trong và nhẹ. Hãy vò thử một góc: organza nhăn và giữ nếp sắc, chiffon bung lại ngay. Đưa lên tai, organza kêu sột soạt khô, chiffon gần như im lặng.

Organza tơ tằm khác organza polyester và nylon ở đâu

Độ cứng có chiều sâu. Organza tơ tằm cứng mà không cứa tay, cảm giác như giấy mỏng có độ dẻo. Organza polyester và đặc biệt organza nylon cứng kiểu nhựa, mép cắt có thể sắc, cọ vào da cổ, cổ tay thấy ram ráp.

Ánh sáng. Organza tơ tằm có ánh mềm, hơi ngọc. Organza tổng hợp thường lấp lánh hơn, đôi khi có ánh óng như kim loại, nhất là loại có hiệu ứng đổi màu hai sắc.

Phản ứng với nhiệt. Organza tơ tằm chịu là ở nhiệt thấp đến trung bình có lót vải. Organza polyester, nylon gặp nhiệt cao là co rúm, bóng chảy, thủng lỗ, một sai sót là không cứu được.

Tĩnh điện. Vải tổng hợp mỏng hay hút bụi, dính vào người và vào lớp vải trong khi trời hanh khô. Tơ tằm cũng tích điện nhưng ít gây khó chịu hơn.

Vai trò kỹ thuật trong may đo. Thợ may cao cấp hay dùng organza tơ tằm làm lớp lót tạo phom bên trong áo, vì nó giữ dáng mà không nặng, không bí, may và là dễ. Organza tổng hợp ít được dùng cho việc này vì cứng và khó là.

Vì sao vải mỏng trong ngày nay phần lớn là sợi tổng hợp

Organza, chiffon, georgette ra đời như những loại vải tơ tằm cao cấp, vì chỉ sợi tơ ươm dài, mảnh, bền mới chịu được độ xoắn mạnh và mật độ dệt thưa mà vẫn không bục. Bông và lanh thời đó khó kéo được sợi đủ mảnh, đủ bền cho những tấm vải trong như vậy. Cho tới giữa thế kỷ hai mươi, vải mỏng trong gần như đồng nghĩa với hàng tơ đắt tiền.

Khi nylon rồi polyester được sản xuất công nghiệp, các nhà dệt có trong tay loại sợi liên tục giống tơ tằm về hình thức nhưng rẻ hơn nhiều, bền hơn khi ướt, chịu được giặt máy, ít co. Sợi tổng hợp còn có thể kéo mảnh tuỳ ý và tạo tiết diện theo ý muốn. Vì thế organza, chiffon, georgette bằng polyester nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường váy cưới, đồ lễ, rèm cửa, đồ trang trí.

Cái được là giá và sự dễ chăm. Cái mất là độ thoáng, cảm giác trên da và ánh sáng dịu. Với rèm cửa, nơ trang trí, lớp ngoài của váy chỉ mặc vài giờ, sợi tổng hợp là lựa chọn hợp lý. Với khăn quàng sát cổ, áo mặc cả ngày trong trời nóng, hay lớp lót tạo phom của áo may đo, tơ tằm vẫn giữ được chỗ đứng riêng. Biết điều này, bạn sẽ không ngạc nhiên khi phần lớn tấm organza trong tiệm vải không phải tơ tằm, và sẽ biết khi nào đáng tìm loại thật.

Áo dài khoác voan và các lớp vải mỏng: chọn thế nào

Áo dài hai lớp với lớp ngoài là vải mỏng trong đã thành một kiểu quen thuộc, đặc biệt trong áo dài cưới, áo dài bưng quả, áo dài đồng phục lễ. Lựa chọn lớp ngoài quyết định cảm giác của cả bộ. Lớp ngoài organza làm tà áo đứng, phồng nhẹ, giữ hình thêu hoặc hoa đính rõ; lớp ngoài chiffon hay georgette làm tà áo bay, mềm, ôm theo người khi di chuyển.

Với người mặc trong thời tiết nóng ẩm, hai lớp vải tổng hợp là công thức của sự bí bách. Nếu ngân sách cho phép, hãy chọn ít nhất một lớp là sợi tự nhiên, thường là lớp trong bằng lụa hoặc vải bông mỏng, để lớp chạm da thoáng. Lớp ngoài organza tơ tằm hoặc chiffon tơ tằm sẽ nhẹ hơn và ít hút bụi hơn loại tổng hợp, nhưng giá cao và cần giữ gìn hơn.

Với khăn quàng, chiffon và georgette tơ tằm cho độ bay và độ mềm dễ chịu ở cổ; organza ít dùng làm khăn vì cứng. Với rèm cửa sổ nhận nắng, vải mỏng polyester là lựa chọn thực tế hơn, vì tơ tằm mỏng phơi nắng sẽ yếu sợi và ngả màu rất nhanh.

Thử vải mỏng tại cửa hàng trong hai phút

Không cần dụng cụ, bạn có thể làm lần lượt các bước sau với cây vải trước mặt:

  1. Đặt vải lên mu bàn tay, nhìn độ trong và màu da qua lớp vải: organza và chiffon thấy rõ, georgette mờ hơn.
  2. Vò một góc trong lòng bàn tay mười giây rồi buông: nếp nhăn sắc, giữ lâu là organza; bung lại gần như ngay là chiffon, georgette.
  3. Cầm một góc giơ lên, để vải rủ tự do: chiffon bay nhẹ, georgette rủ nặng và thẳng hơn, organza đứng và tạo khối.
  4. Lướt ngón tay: georgette có cảm giác hạt sần rõ, chiffon hơi gợn, organza phẳng khô.
  5. Đưa vải gần tai và chà nhẹ: organza kêu sột soạt rõ nhất.
  6. Hỏi thành phần và nhìn nhãn cây vải: đây là bước quyết định vải là tơ tằm hay sợi tổng hợp; các bước trên chỉ cho biết loại dệt.

Nếu cửa hàng cho lấy một sợi từ mép thừa, phép thử đốt ngoài trời giúp phân biệt rõ tơ tằm với polyester và nylon: sợi tổng hợp chảy thành giọt cứng, còn tơ tằm cháy thành tro đen mủn, mùi như tóc cháy. Hãy làm phép thử ở nơi thoáng, trên đĩa sứ, tránh xa vải vóc và vật dễ cháy.

Giữ vải mỏng trong không rách, không co, không loang

Vải mỏng trong có ít sợi trên mỗi phân vuông nên mỗi sợi gánh nhiều lực hơn. Một vết móc nhỏ cũng dễ thành lỗ, đường may chịu lực dễ bục. Khi mặc, nên tháo các trang sức có chấu nhọn, túi xách có khoá kim loại sắc nên đeo phía bên kia.

Chiffon và georgette tơ tằm có sợi xoắn mạnh nên có thể co lại đáng kể khi gặp nước, rồi giãn ra khi là. Đây là lý do nhiều đồ chiffon tơ tằm ghi chỉ giặt khô. Nếu giặt tay, dùng nước mát, chất tẩy rửa dịu, không vò, ép nước bằng khăn bông, phơi phẳng, và là ở nhiệt thấp khi vải còn hơi ẩm để kéo về kích thước ban đầu. Organza tơ tằm có lớp keo hoặc hồ, giặt nước có thể làm mất độ cứng, nên với đồ cần giữ phom như váy cưới, áo dài khoác cưới, giặt khô là an toàn nhất.

Khi cất, đồ có lớp ngoài mỏng nên treo trên móc vai rộng, phủ túi vải thoáng, không xếp chồng. Nếp gấp lâu ngày trên organza có thể thành vệt gãy trắng khó là phẳng lại.

Vải mỏng trong làm nền cho thêu, đính kết: chọn sao cho chịu được

Áo dài cưới, áo dài khoác thường có thêu tay, đính cườm, đính hoa vải trên lớp vải mỏng. Nền vải cần gánh được những thứ đó mà không nhăn rúm hay rách:

  • Organza là nền tốt nhất cho đính kết nặng vì sợi xoắn chặt, vải cứng, không bị kéo nhăn quanh hạt cườm. Organza tơ tằm cho nền mềm hơn, ít cấn da hơn loại tổng hợp.
  • Chiffon và georgette hợp với thêu nhẹ, hoa văn thưa, hạt nhỏ; đính dày đặc sẽ làm vải chảy xệ và nhăn quanh mảng đính.
  • Hỏi thợ có dùng lớp gia cố mỏng phía sau mảng thêu không, nhất là với chiffon; lớp gia cố giúp giữ phẳng mà không lộ ra ngoài.
  • Kiểm tra mặt trái mảng đính: chỉ thắt nút gọn, không có đầu chỉ dài, không có hạt cườm lỏng; mặt trái lộn xộn dễ móc vào lớp vải trong.
  • Giặt đồ thêu đính trên vải mỏng luôn nên giặt khô, vì nước làm vải co còn chỉ thêu và hạt thì không, mảng đính sẽ rúm lại.

Đồ thêu đính càng nặng thì càng nên cất treo trên móc vai rộng, có túi vải phủ, tránh gấp đè lên mảng đính làm gãy sợi nền.

Câu hỏi thường gặp

Organza có phải là voan không?

Trong cách gọi đời thường, nhiều người gọi organza là voan, vì voan là tên chung cho vải mỏng trong. Về kỹ thuật, organza là một loại riêng: dệt trơn từ sợi xoắn chặt, cứng và giòn. Voan theo nghĩa gốc là vải dệt trơn mỏng mềm hơn, thường từ sợi bông hoặc sợi khác.

Chiffon tơ tằm và chiffon polyester khác nhau rõ không?

Khá rõ khi chạm và khi mặc. Chiffon tơ tằm mềm, mát, ánh dịu, ít tĩnh điện, nhưng dễ co khi ướt và cần giặt nhẹ. Chiffon polyester bền, dễ giặt, giữ màu tốt, giá thấp, nhưng bí hơn, hút bụi và hay dính người khi trời hanh. Chọn loại nào tuỳ ngân sách và cách bạn sẽ dùng.

Vì sao áo chiffon tơ tằm giặt xong bị co lại?

Chiffon dùng sợi xoắn rất mạnh. Khi ướt, sợi có xu hướng bung xoắn và co lại, làm tấm vải nhỏ đi. Khi là ở nhiệt thấp lúc vải còn hơi ẩm, sợi được kéo giãn dần về kích thước cũ. Nếu không tự tin, nên mang đến nơi giặt khô có kinh nghiệm với đồ lụa.

Organza có hợp làm khăn quàng cổ không?

Organza cứng và giòn nên khi quàng không ôm cổ, mép vải có thể cọ vào da gây khó chịu, nhất là loại tổng hợp. Organza hợp làm nơ, lớp ngoài trang trí, hoặc khăn choàng mang tính tạo dáng hơn là để giữ ấm. Khăn quàng hằng ngày nên chọn chiffon, georgette hoặc lụa mỏng mềm.

Georgette có bị xuyên thấu khi may áo dài không?

Georgette mỏng nhưng sần và hơi đục hơn chiffon, nên một lớp georgette màu đậm có thể đủ kín cho áo dài. Với màu sáng hoặc loại mỏng, vẫn cần lớp lót hoặc quần lụa đi kèm. Hãy đặt vải lên tay dưới ánh sáng ban ngày để kiểm tra độ kín trước khi chọn.

Là organza polyester bị bóng chảy có sửa được không?

Gần như không. Sợi tổng hợp đã chảy là thay đổi vĩnh viễn, vết bóng hoặc vết co rúm không phục hồi được. Cách duy nhất là phòng ngừa: là ở nhiệt thấp nhất, có lót vải bông mỏng, thử ở góc khuất trước, hoặc dùng bàn là hơi nước để hơi cách mặt vải.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138